'Ryanair maakt winst dankzij illegale subsidies'

Het gaat nog steeds uitstekend met budgetvlieger Ryanair. Het afgelopen jaar (31 maart '09-'10) boekte het Ierse bedrijf een winst van 341 miljoen euro, veel meer dan verwacht. Deze winst drijft voort uit de gestegen passagiersaantallen (+14%) en de dalende brandstofkosten. Ryanair groeit gestaag en zal zal aan het huidige groeitempo spoedig Lufthansa voorbijsteken als de grootste Europese luchtvaartmaatschappij qua marktwaarde. Quasi alle andere Europese Luchtvaartmaatschappijen gingen (diep) in het rood. Air France-KLM en Lufthansa zetten almaar grotere vraagtekens bij deze winstcijfers. Volgens beide luchtvaartmaatschappijen speelt Ryanair het spel niet eerlijk en kan het alleen overleven dankzij illegale subsidies van overheden en regionale luchthavens.

©Michael Frische - Latehansa

Illegale subsidies! De Ierse budgetvlieger zou zich bezondigen aan concurrentievervalsing en alleen dankzij flagrante schendingen van de Europese mededingingsregels kunnen bestaan. Onder meer Lufthansa en Air France claimen dat Ryanair sinds jaar en dag miljoenen euro’s per jaar aan illegale subsidies opstrijkt van de tweehonderd regionale vliegvelden die afhankelijk zijn van Ryanair.

Air France-KLM heeft hierover in november een officiële aanklacht ingediend bij de Europese Commissie. Volgens berekeningen van Air France incasseert Ryanair alleen in Frankrijk al 35 miljoen euro aan illegale overheidssteun per jaar. Voor de hele Europese Unie zou het om 660 miljoen euro gaan. Met andere woorden: Ryanair zou zonder die subsidies niet eens kunnen overleven. Trek 660 miljoen af van de mooie nettowinst van 341 miljoen euro en er resteert een groot verlies.

Waarop Air France de Europese schatting baseert is niet duidelijk, maar het Franse cijfer van 35 miljoen euro is goed onderbouwd. De Franse Rekenkamer kwam in 2008 tot dat bedrag na onderzoek op diverse regionale Franse vliegvelden. Om de aansluiting van de stad op het internationale luchtverkeersnet te behouden, blijken lokale overheden tot veel bereid. Sommige luchthavens stelden Ryanair gratis personeel ter beschikking voor het schoonmaken van de vliegtuigen of het bemannen van de incheckbalies. Ryanair hoefde in een aantal Franse steden amper landingsrechten te betalen en ontving miljoenen aan ‘marketingbijdragen’. Dat hield in dat de vliegmaatschappij in ruil voor steun reclame voor een bepaalde bestemming maakte in brochures en op haar website. De Franse Rekenkamer stelde vast dat dit neerkwam op een verkapte subsidie.

De rekening kwam uiteindelijk bij de Franse belastingbetaler terecht. Het vliegveld van Bergerac schoof Ryanair tussen 2003 en 2006 2,3 miljoen euro toe, terwijl de luchthaven in diezelfde periode 1,5 miljoen euro subsidie van de plaatselijke overheid ontving. Ryanair zou de Zuid-Franse steden Carcassonne en Nîmes handig tegen elkaar hebben uitgespeeld in de strijd om een directe vliegroute op het Belgische Charleroi. Carcassonne won, en betaalde Ryanair in vijf jaar 6,5 miljoen euro.

Ook in Duitsland boekte Ryanair recent succes. Het stadsbestuur van Lübeck besloot vorige maand, tot grote woede van Lufthansa, zijn subsidie aan Ryanair voort te zetten uit angst dat de plaatselijke luchthaven anders de deuren zou moet sluiten.

Het subsidiëren van luchtvaartmaatschappijen door lokale overheden is niet per definitie in strijd met de Europese regelgeving. Een ‘startsubsidie’ om een luchtvaartmaatschappij over te halen een route op het plaatselijke vliegveld te beginnen, is toegestaan. Maar die subsidie moet in drie tot vijf jaar zijn afgebouwd.

© Simone Simone

Illegale subsidies? Volgens Ryanair zijn de subsidies volkomen legaal. De maatschappij beroept zich op een beslissing van het Europese Hof. Dat bepaalde in 2008 dat de Europese Commissie Ryanair vier jaar eerder ten onrechte had veroordeeld voor het binnenharken van ‘illegale’ subsidies in Charleroi.

Buiten de aanklacht van Air France-KLM onderzoekt de Europese Commissie momenteel de Ryanair-subsidies op zeven regionale luchthavens. Volgens sommigen is de kans dat Ryanair veroordeeld wordt gegroeid, omdat de luchtvaartsector sinds kort onder Mededinging valt. Voorheen ging de eurocommissaris van Transport erover en die had meestal meer oog voor de belangen van de kleine luchthavens dan voor die van de grote luchtvaartmaatschappijen.

Daar staat tegenover dat Ryanair vorige week Charlie McCreevy, de voormalige eurocommissaris Interne Markt, in zijn raad van commissarissen heeft benoemd. McCreevy weet hoe de zaken werken in Brussel en kan de besluiten daar mogelijk in het voordeel van Ryanair beïnvloeden.

Charlie McCreevy